Bedrijfsopvolging bij familiebedrijven. Zo doen wij het!

U bent agrarisch ondernemer. U bent in de gelukkige omstandigheid dat u een bedrijfsopvolger hebt. Nu de bedrijfsopvolging nog regelen. Natuurlijk is het belangrijk dat de bedrijfsopvolger het bedrijf tegen een dusdanige waarde kan overnemen dat er straks nog een lonende exploitatie mogelijk is. Maar wordt er ook voldoende gelet op uw belang? Houdt u voldoende vermogen over voor een onbezorgde “oude” dag? En uw andere kinderen? Zitten zij mee aan tafel? Welke informatie krijgen zij en wanneer? En mogen zij ook echt mee praten of moeten ze het er maar mee doen?

Hoe het in ieder geval niet moet, toont onderstaand artikel op de site van de VLB:

Wees alert dat niemand ondersneeuwt in bedrijfsopvolgingsproces. Dat stellen Christiaan van Harten, jurist en gespecialiseerd in agrarische beleidsthema’s zoals grondzaken, productierechten en mestwetgeving, en Edwin Sloot, fiscalist en lid van de Vaksectie Recht van de Vereniging van accountants en belastingadviesbureaus (VLB), naar aanleiding van een uitspraak van de Raad van Beroep van Register Belastingadviseurs. Twee belastingadviseurs werden berispt omdat zij de belangen van een van de partijen bij een bedrijfsoverdracht in de familie niet goed genoeg hadden behartigd.

De bedrijfsoverdracht hield in dat de zoon het bedrijf in verpachte staat van zijn moeder zou overnemen. Moeder en zoon wilden de zaken eerst in grote lijnen geregeld hebben met de adviseurs – eerst er samen uitkomen – alvorens de andere zes kinderen erbij te betrekken. Van alle gesprekken werden verslagen gemaakt. Achteraf gezien bleek moeder niet tevreden over de gang van zaken. De adviseurs werden berispt omdat zij de belangen van een van de partijen niet goed hebben behartigd.

De communicatie bleek een bottleneck. De adviseurs maakten verslagen van de gesprekken met moeder en zoon, maar deelden die verslagen niet met de klanten en de andere kinderen. Verder werden de andere kinderen pas geïnformeerd over de bedrijfsoverdracht toen de akte van levering al was gepasseerd bij de notaris. Dat was te laat, zij werden daardoor voor een voldongen feit geplaatst. Na de uitspraak van de tuchtrechter heeft de familie de zaak aanhangig gemaakt bij het civiele recht.

Lering voor adviseurs

Sloot en Van Harten vinden dat adviseurs lering moeten trekken uit deze zaak. De adviseurs hebben onvoldoende oog gehad voor de belangentegenstellingen van partijen. "Als één partij dreigt onder te sneeuwen, dan moet de adviseur ingrijpen", aldus Sloot. Van Harten: "Een oplossing kan zijn dat iedere partij zijn eigen adviseur kiest. Bij twee adviseurs is het de vraag of beiden van hetzelfde kantoor kunnen zijn of liever van verschillende kantoren." Bij twee adviseurs van verschillende kantoren bestaat wel het risico dat de zaak verhardt.

Je moet ook oppassen dat je zaken niet te snel wilt regelen, vindt Van Harten. "Alle gezinsleden moeten er op tijd bij betrokken worden, niet alleen bij de bedrijfsoverdracht, maar ook bij de maatschapsvorming. Te snel antwoorden op vragen van de klant in familiekwesties, kan achteraf fout uitpakken."

In het artikel wordt geconstateerd dat vaak te licht wordt gedacht over bedrijfsopvolging. Er spelen vaak tegengestelde belangen.

Als ouder bent u blij en trots dat u uw bedrijf kunt “doorgeven” aan de nieuwe generatie. U gunt uw bedrijfsopvolger een goede start, maar u moet wel nog afrekenen met de belastingdienst en genoeg over houden voor uw “oude” dag. Welk bedrag heeft u tenminste nodig? U wilt natuurlijk niet dat u straks op een houtje moet gaan zitten bijten, maar u wilt ook niet zoveel vermogen “potten” dat straks weer een behoorlijke veer moet worden afgestaan aan de belastingdienst. En u heeft nog andere kinderen en vaak ook al kleinkinderen. Uw bedrijf is eigenlijk ook hun erfenis. U wilt niemand te kort doen.

Als bedrijfsopvolger bent u blij dat u deze kans gegund wordt, maar vaak ook bezorgd. Kunt u het bedrijf wel tegen een dusdanige waarde overnemen dat straks nog een lonende exploitatie mogelijk is? En wordt er ook rekening gehouden met een stukje extra ruimte voor als er straks weer nieuwe, kostenverhogende maatregelen worden opgelegd door de overheid of voor als de prijzen tegenzitten? Gunnen uw ouders en eventuele broers en zussen u dat stukje extra financiële ruimte? En zo niet, moet u het bedrijf dan wel overnemen? Moet u dan niet kiezen voor een vaste baan elders, zonder de zorgen en bijkomende taken die horen bij een eigen bedrijf?

En dan zijn er nog de broers en zussen van de bedrijfsopvolger. Zij begrijpen echt wel dat de bedrijfsopvolger het bedrijf niet kan overnemen als hij daarvoor de normale marktwaarde moet betalen. Dat hoeft voor hun ook vaak niet. Zelf hebben ze ook de kans gehad om in het bedrijf te stappen, maar die keuze hebben ze bewust niet gemaakt. Maar het bedrijf was eigenlijk ook hun erfenis. Daar willen zij toch graag een stukje van. En zij willen ook graag mee kunnen praten op een tijdstip dat hun mening er nog toe doet. Dat niet alles al in kannen en kruiken is en zij eigenlijk niets meer in te brengen hebben.

Hoe pakt u dit slim aan?

Als specialisten familiebedrijven van Arvalis hebben wij zeer ruime ervaring bij het begeleiden van bedrijfsopvolging bij familiebedrijven. Wij zijn immers ontstaan uit de Sociaal-Economische Voorlichtingsdienst (SEV), die decennia lang bijzonder actief is geweest op dit terrein. Onze adviseurs, Johan Heuvelmans, Thijs Tacken, Marion Wouters en Patricia Joosten, hebben samen meer dan 120 jaar ervaring binnen de agrarische sector en hebben ieder reeds vele bedrijfsoverdrachten binnen agrarische familiebedrijven begeleid. Ieder van onze adviseurs heeft daarnaast zijn eigen specialismen. Zo is Thijs Tacken bijvoorbeeld ook estate-planner.

Aan de hand van uw wensen, zorgen wij voor de adviseur die het beste bij u past. Dat kan één van onze specialisten zijn. Maar waar dit gewenst wordt, zetten wij meerdere specialisten in, die dan ieder vanuit hun eigen specialismen extra begeleiding bieden. Indien dit gewenst wordt, kunnen wij ook ieder van de belanghebbenden afzonderlijke begeleiding bieden of - waar gewenst - doorverwijzen naar externe adviseurs.

Onze aanpak kenmerkt zich door onze aandacht voor alle bedrijfseconomische, emotionele, financiële, fiscale en juridische aspecten vanuit alle invalshoeken. Wij brengen alle mogelijkheden in kaart, met alle plussen en minnen bezien vanuit alle betrokkenen. Met aandacht en respect voor alle betrokkenen. En we nemen de tijd, zodat iedereen alles rustig kan overdenken. Zodat niemand achteraf het gevoel heeft niet gehoord, niet serieus genomen te zijn. Zo kunt u vanuit belangentegenstelling komen tot een oplossing waar iedereen zich goed bij voelt. En dat is belangrijk omdat deze oplossing dan door alle betrokkenen blijvend wordt gedragen als gezamenlijke oplossing. Zo voorkomt u onnodige procedures achteraf en houdt u de familierelatie goed. Want er is meer dan werken alleen.

Wilt u meer weten over bedrijfsopvolging bij familiebedrijven, neem dan contact op met een van onze specialisten familiebedrijven Johan Heuvelmans (06-51490276), Thijs Tacken (06-51490274), Marion Wouters (06-53247831) of Patricia Joosten (06-22616589).

Meer nieuws

Ontwerpbestemmingsplan ‘Buitengebied Deelgebied 2’ van de Gemeente Someren ter inzage

(17 juli 2019)

Met ingang van 11 juli 2019 ligt het ontwerpbestemmingsplan “Buitengebied - Deelgebied 2” gedurende acht weken ter inzage. Vanwege de zomerperiode is...

Nieuwsbrief Arvalis, juni 2019

(21 juni 2019)

KLIK HIER voor de nieuwsbrief van Arvalis, juni 2019.

PAS uitspraak op 29 mei zorgt voor veel onrust

(19 juni 2019)

Er is al veel aandacht in de media over de uitspraak van de Raad van State van 29 mei over de Programmatische Aanpak Stikstof. Door de uitspraak zijn...

Afroming overdracht fosfaatrechten gestegen van 10 naar 20 procent

(19 juni 2019)

Doordat in 2018 te veel fosfaatrechten zijn uitgegeven, is het sectorplafond voor de melkveesector (84,9 miljoen kilo) overschreden. Dat is in strijd...

Overdrachtsbelasting: puzzelen loont de moeite

(19 juni 2019)

Door slim om te gaan met overdrachtsbelasting bij de aankoop van een woning in het buitengebied is flink belasting te besparen. Hoe u dat doet? Lees...